Kosova’da ve türkiye’de yaşayan türklerin kadına İlişkin namus anlayışlarının ve cinsel yaşam kalitelerinin İncelenmesi

Mine Soysal ÖZ Bu araştırmanın gayesi, Kosova’da ve Türkiye’de Yaşayan Türklerin Bayana Ait Namus Anlayışlarının ve Cinsel Hayat kalitelerinin …

Kosova’da ve türkiye’de yaşayan türklerin kadına İlişkin namus anlayışlarının ve cinsel yaşam kalitelerinin İncelenmesi
A+
A-
18 Ağustos 2022 13:04
3

Mine Soysal

ÖZ

Bu araştırmanın gayesi, Kosova’da ve Türkiye’de Yaşayan Türklerin Bayana Ait Namus Anlayışlarının ve Cinsel Hayat kalitelerinin incelemektir. Bu çalışmada ilişkisel çeşitte nedensel karşılaştırma deseni kullanılarak, Türkiye ile Kosova ortasında ki ilgilerin karşılaştırıldığı birinci araştırma olma özelliğini taşımaktadır.

Araştırma, toplam 312 bayan örneklem üzerinde gerçekleşmiştir. 156’sı Kosova da bulunan Prizren kentinde; Ukshin Hoti Üniversitesindeki bayan öğrencilere ve Türk Federasyon Derneği üye bayanlarına uygulanmıştır. Öbür 156’sı ise Türkiye’de bulunan Denizli kentindeki Pamukkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Kısmı bayan öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırmanın dataları; tarafımca hazırlanan Sosyo-demografik Bilgi Formu, Bayana Ait “Namus” Anlayışı Tavır Ölçeği (KİNATÖ), Cinsel Ömür Kalitesi Bayan (CYKÖ-K) Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Yapılan tahliller sonucunda Kosovalı iştirakçilerin klasik namus anlayış seviyeleri ise cinsel hayat kalitesini etkilemediği görülürken, Türk iştirakçilerin ise klasik namus anlayışı en kıymetli etken faktör olarak tespit edilmiştir.

Araştırmanın bulgularına nazaran bayan namusu ve cinsel ömür ile ilgili mevzuyu bir tek bayan kümesine değil erkeklerinde misal araştırmalar içine alınması gerekliliği kelam bahsidir. Bu çalışma misal araştırmaların yapılmasına katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

Cinsellik, Cinsel ömür kalitesi, Bayan cinselliği, Bayan namusu, Namus.

Giriş

Namus, en temel manada, bulunduğumuz toplumda sistematik olarak kabul gördüğümüz ahlak kurallarına ve toplumsal kıymetlere bağlılık manasına gelmektedir. “Namus” olgusu; toplumsal bedeller, doğruluk, dürüstlük manasına gelmiş olsa da bu manalarının dışında daha çok bayan vücudu üzerine algılama biçimi olarak görülmektedir. Her toplumda, ırkta ve her devirde “Namus” kavramı daima yeni bir kavram olarak varlığını korumuştur. Eşitliğin lisana getirildiği bu yüzyılda bayan vücudunu evlenene kadar saklamalı ve korumalıdır (Artuç 2015: 394-923).

Kız çocukları, genç yetişkin bayanları, bekâr, evli ya da dul fark etmeden herkesi baskı altında tutan ve ömürlerinin her alanını etkileyen “namus” önemsenmesi gereken kavramdır. Özgürlük alanlarının kısıtlanmasından ötürü bayanların hayatlarında birçok mevzu ya da alandan yoksun kalmalarına neden olmaktadır. Bayanın namusu bir tek bayanı değil; o bayanın babasını, annesini, ağabeyini, kız kardeşini, kocasını, dayısını, amcasını vb. toplumsal etrafını etkilediği ve toplumsal etrafının bayanın namusunun korunması ile sorumlu oldukları kanısı yer almaktadır. Bu durumda bayan vücudu, bayana sahip olan erkeğin bayanın bekaretini müdafaa ve kollama fikri ile yaşamasıdır. Burada da erkeğin soyunun devamını sağlamak isteği ve soyunun karışmaması isteği yer almaktadır. Üstelik bayan namusu erkeğin ve toplumun namusu olarak sayılmaktadır. Bayan bedeninin hem klasik hem de çağdaş bir toplum da “cinsel” olarak yapı taşlarını oturtması toplumdan beslenmesi ve daima değişen; kendi içinde gelişmeye çalışan toplumun kurallarını kendine nazaran düzenlenmesinden kaynaklanmaktadır (Bilgin 2016: 219-243).

Her kültürde farklı manaya gelen namus anlayışı bireyler tarafından toplumsal cinsiyet görüşleri ile mana kazanmaktadır. Toplumun “namus” anlayışını “cinsel ahlakla” eş tutması ile bayan ve erkek ortasındaki hiyerarşik düzlemde bayanın aleyhine işlenmiştir. ‘’Kadın tüm mahcubiyeti ile cinsel hayatını saklamalı erkek ise tüm cinsel yetki ona verilmişçesine taçlandırılmalıydı’’. Bu üzere fikirlerin yer aldığı bir kültürde “namus” ve “toplumsal cinsiyet” ortasındaki alakaya dikkat edilmesi gerekir (Kalav 2012: 151-163).

Toplumsal cinsiyet kavram olarak, fizyolojik ve biyolojik görünümlerinin dışında toplum ve kültürün dişile ve erile yüklediği manaya, bir nevi şekilciliği işaret eder (Demez ve Tunca 2018: 3-22). Toplumsal cinsiyet, dişil ve eril olarak; erkek egemenliği olan toplumun kurallarına, sistemine ve beklentilerine nazaran şekillendirir. Bayanın cinsel hayatı çevreyi etkileyen ve ondan etkilenen bir olgudur.

Kadının cinsel hayatının denetlenmesinde erkek otoritesine dayanan toplumsal örgütün bir özelliği var sayılır (Avcı ve Özdedeli 2015: 225-230). Namus kavramı ile ilgili yapılan birtakım araştırmalar incelendiğinde çoklukla tanımlayıcı olduğu çalışmalarda en çok namusun tarifine, bekaret’in değerine ve namus cinayetlerinin üzerinde durulduğu görülmüştür (Gürsoy ve Özkan 2014: 149-159). Her iki ülkeyi kapsayan bu çalışma genelinin genç nüfusun tavırlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde muhtaçlık olduğu gözlemlenmiştir; zira genç nüfus, toplumun yapısının değişmesinde ve gelişmesinde katkı sağlayan en kıymetli rollerden biridir. Bayanlar ve genç bayanlar ailenin temelini oluşturmaktadır.

Bu genel meseleler çerçevesinde araştırmanın sorun cümlesi; Kosovalı Türk bayanları ve Türkiyeli Türk bayanlarının kadın namusu anlayışı ile cinsel ömür kaliteleri karşılaştırıldığında ne derece bağlantı içinde olduğunu tespit etmek için çalışılmıştır.

Bu çalışmanın temel maksadı Kosova’da yaşayan Kosovalı Türkler ile Türkiye’de yaşayan Türklerin bayana ait namus anlayışlarının incelenmesi ve buna bağlı cinsel hayat kalitelerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bayan vücudu ve cinselliğinin her iki toplum ortasındaki fark incelendiğinde her iki ülkenin de ortasında farklı siyaset, eğitim seviyesi, ülke nüfusu, karışık ırkların da bulunmasıyla bayan cinselliğine karşı olan bakış açılarının Türkiye’deki genç nüfusun bir kısmı için lisana getirebilecek kadar olağan karşıladığı düşünülmektedir. Fakat büyük çoğunluğun ise cinselliği namus ile eş tuttukları ve Kosova da ki genç nüfus için cinselliğin yaşanılabilir; lakin saklanması gereken bir durum olarak karşılandığı öngörülmektedir.

YÖNTEM

Araştırmanın Modeli

Kosova’da ve Türkiye’de Yaşayan Türklerin Bayana Ait Namus Anlayışlarının ve Cinsel Hayat kalitelerinin incelenmesine yönelik araştırma da nicel araştırma formüllerinden ilişkisel cinste nedensel karşılaştırma deseni kullanılmıştır.

Veri Toplama Araçları

Sosyo-Demografik Bilgi Formu

Sosyo-demografik bilgi formu tarafımca hazırlanmıştır. Araştırmanın demografik değişkenlerine ait bilgiler Şahsî Bilgi Formu ile toplanmıştır. Bu formda, Yaş, eğitim seviyesi, uygar durum, rastgele bir işte çalışıp çalışmadığı, aile tipi, dini inancı, maddi durumunun, uyruk, birliktelik formu, cinsel ömür, seksüel, değişkenlerle iştirakçilerin kendilerine sunulan şıklar ortasında seçim yapabilecekleri halde hazırlanmış ve sunulmuştur. Bu formdan sonra öteki ölçekler iştirakçilere sırayla dağıtılmıştır.

Kadına Ait Namus Anlayışı Tavır Ölçeği (KINATÖ)

Gürsoy tarafından geliştirilen Bayana Ait Namus Anlayışı Tavır Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek bayan namusuna yönelik bilgi ve tavırları pahalandırmak maksadıyla geliştirilmiş ve üniversite lisans öğrencileri üzerinde güvenirlik ve geçerlik çalışması yapılmıştır. 25 unsurdan oluşan ölçek 5’li likert tipindedir.

Ölçekte büsbütün katılıyorum 5 puan, hiç katılmıyorum 1 puan olarak derecelendirilmektedir. Ölçek Klasik Namus anlayışı, Eşitlikçi Anlayış ve Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Klasik Namus Anlayışı alt boyutu, Bir kız/kadın hava kararmadan meskeninde olmalıdır, Bayan boşansa dahi çocuğu varsa eski kocasının namusu sayılır. Olumsuz hususların sayıları; 3/5/7/8/10/12/14/17/19/20/25 ve olumlu unsurların sayıları ise 1/2/4/6/9/11/13/15/16/18/21/22/23/24’tür. İçerik geçerliliğini belirlemek emeliyle, ölçme aracının “kapsam geçerliliği ve yapı geçerliğine” bakılmıştır. Araştırmamızda, elde edilen faktörlerin (alt boyutların) ve ölçeğin genelinin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısına bakılmış. Tahlil sonucunda ölçeğin güvenirlik katsayısının hayli yüksek olduğu belirlenmiştir (Gürsoy 2011: 3.26).

Cinsel Ömür Kalitesi Ölçeği – Bayan (CYKÖ-K)

Bu ölçeğin orjinal Symonds ve ark. Tarafından geliştirilmiş, geçerlik ve Güvenirliği yapılmış bir ölçektir. Ölçek 18 yaşın üzerindeki tüm bayanlara uygulanabilen bir ölçektir, fakat ölçeğin orijinalinin geçerlik ve güvenirlik çalışması 18-65 yaş kümesindeki bayanlarda yapılmıştır. Ölçek bireylerin kendi kendine yanıtlayabilecekleri, uygulanışı kolay ve altılı likert tipinde olup, 18 unsurdan oluşmaktadır. Her bir hususun son dört hafta içindeki cinsel ömrü düşünülerek yanıtlanması beklenmektedir. Ölçeğin özgününde her bir hususun 1-6, ya da 0-5 ortasında puanlanacağı belirtilmektedir. Bu çalışmada 1-6 puan sistemi (1=Tamamen katılıyorum, 2=Büyük ölçüde katılıyorum, 3=Kısmen katılıyorum, 4=Kısmen katılmıyorum, 5=Büyük ölçüde katılmıyorum, 6=Hiç katılmıyorum) kullanılmıştır. Bu formda ölçekten alınabilecek puan aralığı 18-108 ortasındadır. Öteki taraftan 0-5 puanlama sisteminde ise puan aralığı 0-90 olmaktadır. Toplam puan hesaplanmadan evvel 1, 5, 9, 13, 18 numaralı hususların puanlarının bilakis çevrilmesi gerekmektedir. Hangi puanlama sistemi kullanılırsa kullanılsın ölçekten alınan toplam puan 100’e dönüştürülmektedir. Toplam ölçek puanın 100’e dönüştürülmesi için; (Ölçekten alınan ham puan-18)x100/90 formülünün kullanılması gerektiği belirtilmektedir. Örneğin ölçekten alınan ham puan toplamı 63 olan bir bireyin 100’e dönüştürülmüş ölçek puanı; (63-18)x100/90=50 olmaktadır. Ölçekten alınan puanın yüksek olması cinsel ömür kalitesinin güzel olduğunu göstermektedir (Symonds ve arkadaşları 2005).Bu ölçek 2010 yılında Cinsel hayat kalitesini belirlemek emeliyle da Doçent Dr. Nilüfer Tuğut tarafından Türkçe versiyonuna çevrilmiştir. Yapılan çalışma da Cronbach α 0,83, iki yarı güvenirliği 0,80, bulundu. Unsurların korelasyonları r=0,32-0,67 toplam puan ortası korelasyonun istatistik olarak manalı olduğu saptandı (p<0,001) (Tuğut ve Gölbaşı 2010: 172-180).

Verilerin Toplanması

Araştırma sorularına ait ölçeklerin geliştirilmesinin akabinde, kelam konusu ölçekler ve şahsî bilgi formu Kosova’daki Prizren kentinde bulunan Ukshin Hoti Üniversite ve Türk Federasyon Derneği ile Türkiye’deki Denizli kentinde bulunan Pamukkale Üniversitesi, Sosyoloji kısmında ki bayan öğrencilere uygulanmıştır. Örneklem sayısı olarak toplam 312 kişi oluşturmaktadır. Örneklemlerin 156’sı Kosova’nın Prizren kentinde, 156’sı Türkiye’nin Denizli kentinde uygulanmıştır. Ukshin Hoti üniversitesinde Kosovalı Türk bayan sayısının az olması ve Türk Federasyon Derneği üye bayanlarının az olması sebebi ile 156 kişi olarak belirlenmiştir. Eşit örneklem sayısı ile hakikat sonuca ulaşabilmek ismine Türkiye’nin Denizli kentinde bulunan Pamukkale üniversitesi Sosyoloji Kısmı öğrencilerinden de 156 bireye uygulanacaktır. İştirakçiler 18 yaş ve üzerindeki bayanlara, haziran- temmuz aylarında uygulanmıştır. İştirakçilerden gönüllülük temelinde doldurulması rica edilen ölçekler ve demografik bilgileri içeren ferdî bilgi formunun uygulanması ve dataların bilgisayar ortamına aktarılması yaklaşık üç ay sürmüştür.

Verilerin Analizi

İstatistiki tahlillere karar vermek için puanların olağan dağılımı Shapiro-Wilk testi kullanılarak incelenmiş ve olağan dağılıma ahenk göstermediği belirlenmiştir. Dataların tahlili konusunda; Tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, ortalama, standart sapma bedelleri ile sunulmuştur. Uyruklara nazaran demografik özelliklerin farklılığını incelemek emeli ile ki-kare testi yapılmıştır. Kitlenin küme ortalaması bedelinden farklı olup olmadığının test edilmesi için bağımsız t testi tahlili uygulanmıştır. Üç evre kümenin karşılaştırılmasında Varyans tahlili (ANOVA) testi ve ikili karşılaştırmalar (post. hoc.) için Sidak testi kullanılmıştır. Ölçekler ve alt boyutlar ortasındaki ilgilerin incelenmesi gayesi ile Korelasyon tahlili ve alakaların modellenmesi hedefi ile regresyon tahlili yapılmıştır. Çalışmada 0,05’den küçük p pahaları istatistiksel olarak manalı kabul edilmiştir. Tahliller SPSS 22.0 paket programı ile bilgisayar ortamında yapılmıştır.

BULGULAR

Tablo 1. Cinsel tercih İle Cinsel Hayat Kalitesi ve Bayana Ait Namus Anlayış Tavrı Ortasındaki Bağlantıların İncelenmesi

Boyutlar

Cinsel Tercih

n

X

s.s.

p

Geleneksel Namus Anlayışı

Heteroseksüel

210

30,07

5,31

0,01*

Homoseksüel

17

29,71

4,62

Aseksüel

10

30,10

4,20

Diğer

75

31,25

5,69

Eşitlikçi Anlayış

Heteroseksüel

210

27,86

4,53

0,01*

Homoseksüel

17

29,24

4,05

Aseksüel

10

30,30

6,25

Diğer

75

29,75

4,71

Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı

Heteroseksüel

210

26,33

5,88

0,04*

Homoseksüel

17

25,35

5,94

Aseksüel

10

27,50

7,06

Diğer

75

28,60

6,71

Cinsel Hayat Kalitesi

Heteroseksüel

210

51,21

14,41

0,34

Homoseksüel

17

57,24

16,90

Aseksüel

10

55,10

21,91

Diğer

75

53,79

20,52

Katılımcıların cinsel tercih durumlarına nazaran Klasik Namus anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada homoseksüel olan bireylerin Klasik Namus anlayışı konusunda başka bireylere nazaran az tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların cinsel tercih durumlarına nazaran eşitlikçi anlayış seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada Heteroseksüel olan bireylerin eşitlikçi anlayış konusunda öbür bireylere nazaran az tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların cinsel tercih durumlarına nazaran Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada homoseksüel olan bireylerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda başka bireylere nazaran az tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,04, p<0,05).

Katılımcıların cinsel tercih durumlarına nazaran Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma da farklı cinsel tercihleri olan iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin misal olduğu söylenebilir(p=0,34, p>0,05).

Tablo 3. İki ülkenin bayanlarının Uygar Hal İle Cinsel Ömür Kalitesi Ve Bayana Ait Namus Anlayış Tavrı Ortasındaki Münasebetlerin İncelenmesi

Boyutlar

Medeni

Durumunuz

n

X

s.s.

p

Geleneksel

Namus Anlayışı

Evli

119

31,32

5,58

0,01*

Bekar

193

29,73

5,11

Eşitlikçi Anlayış

Evli

119

28,51

5,54

0,89

Bekar

193

28,44

4,06

Evlilik Öncesi

Cinsellik Anlayışı

Evli

119

28,34

6,33

0,01*

Bekar

193

25,95

5,93

Cinsel Ömür Kalitesi

Evli

119

53,84

16,68

0,19

Bekar

193

51,32

16,31

Katılımcıların uygar durumlarına nazaran Klasik Namus anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada bekar bireylerin Klâsik Namus anlayışı konusunda evli bireylere nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların uygar durumlarına nazaran eşitlikçi anlayış seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada evli ve bekar olan iştirakçilerin eşitlikçi anlayış konusunda benzeri tavırlara sahip oldukları söylenebilir(p=0,89, p>0,05).

Katılımcıların uygar durumlarına nazaran Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada bekar bireylerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda evli bireylere nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların uygar durumlarına nazaran Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada bekar ve evli olan iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin benzeri olduğu söylenebilir(p=0,19, p>0,05).

Tablo 4. Uyruk İle Cinsel Hayat Kalitesi ve Bayana Ait Namus Anlayış Tavrı Ortasındaki İlgilerin İncelenmesi

Boyutlar

Uyruk

n

X

s.s

p

Geleneksel Namus anlayışı

TC

156

29,26

3,77

0,01*

Kosova

156

31,42

6,38

Eşitlikçi Anlayış

TC

156

27,71

3,03

0,01*

Kosova

156

29,22

5,79

Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı

TC

156

25,17

4,60

0,01*

Kosova

156

28,55

7,06

Cinsel Ömür Kalitesi

TC

156

50,58

11,82

0,04*

Kosova

156

53,98

19,97

Katılımcıların uyruklarına nazaran Klasik Namus anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada TC vatandaşlarının Klasik Namus anlayışı konusunda Kosova vatandaşlarına nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların uyruklarına nazaran Eşitlikçi Anlayış seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada TC vatandaşlarının Eşitlikçi Anlayış konusunda Kosova vatandaşlarına nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların uyruklarına nazaran Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada TC vatandaşlarının Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda Kosova vatandaşlarına nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir(p=0,01,p<0,05).

Katılımcıların uyruklarına nazaran Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada TC vatandaşlarının Cinsel Hayat Kalitesi seviyelerinin Kosova vatandaşlarına nazaran daha düşük seviyelerde olduğu söylenebilir (p=0,01,p<0,05).

Tablo 5. Uyruğa nazaran Cinsel Ömür Kalitesi ve Bayana Ait Namus Anlayış Tavrı ile ilişkisi

Uyruk

Boyutlar

Cinsel Hayat Kalitesi

TC (n=156)

Eşitlikçi Anlayış

r

0,282

p

0,01**

Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı

r

0,886

p

0,01**

Geleneksel Namus Anlayışı

r

0,475

p

0,01**

Kosova (n=156)

Eşitlikçi Anlayış

r

0,605

p

0,01**

Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı

r

0,913

p

0,01**

Geleneksel Namus Anlayışı

r

0,384

p

0,01**

Türk iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi seviyeleri ile Eşitlikçi Anlayış puanları ortasında zayıf seviyede güçte ve müspet seviyede münasebet olduğu tespit edilmiştir. Türk iştirakçilerin Eşitlikçi Anlayış konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel hayat kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir (r=0,282, p=0,01, p<0,05).

Türk iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi seviyeleri ile Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı puanları ortasında çok güçlü ve müspet seviyede bağ olduğu tespit edilmiştir.

Türk iştirakçilerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel hayat kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir (r=0,886, p=0,01, p<0,05).

Türk iştirakçilerin cinsel ömür kalitesi seviyeleri ile Klâsik Namus Anlayışı puanları ortasında orta seviyede güçlü ve olumlu seviyede ilgi olduğu tespit edilmiştir. Türk iştirakçilerin Klasik Namus Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel hayat kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir (r=0,475, p=0,01, p<0,05).

Türk iştirakçilere nazaran; bayanlara yönelik namus algı seviyeleri daha yüksek olan iştirakçilerin cinsel hayat kalitelerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Kosovalı iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi seviyeleri ile Eşitlikçi Anlayış puanları ortasında güçlü ve müspet seviyede alaka olduğu tespit edilmiştir. Kosovalı iştirakçilerin Eşitlikçi Anlayış konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel ömür kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir (r=0,605, p=0,01, p<0,05)

Kosovalı iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi seviyeleri ile Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı puanları ortasında çok güçlü ve müspet seviyede alaka olduğu tespit edilmiştir. Kosovalı iştirakçilerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel ömür kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir (r=0,913, p=0,01, p<0,05)

Kosovalı iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi seviyeleri ile Klâsik Namus Anlayışı puanları ortasında zayıf düzeyde ve müspet seviyede bağ olduğu tespit edilmiştir.

Kosovalı iştirakçilerin Klâsik Namus Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel ömür kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir (r=0,384, p=0,01, p<0,05).

Kosovalı iştirakçilere nazaran; bayanlara yönelik namus algı seviyeleri daha yüksek olan iştirakçilerin cinsel ömür kalitelerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Tablo 6. Uyruğa nazaran Cinsel Ömür Kalitesi ve Bayana Ait Namus Anlayış Tavrı Ortasındaki İlginin Modelenmesi

Uyruk

Bağımlı Değişkenler

Bağımsız Değişkenler

Model testi

Katsayıların Testi

F

R2

β

t

p

TC

(n=156)

Cinsel Hayat Kalitesi

Geleneksel Namus Anlayışı

F=20,52

p=0,01

0,47

0,68

4,55

0,01*

Eşitlikçi Anlayış

0,26

3,52

0,01*

Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı

-0,31

-2,02

0,04*

Kosova

(n=156)

Cinsel Hayat Kalitesi

Geleneksel Namus Anlayışı

F=16,84,

p=0,01

0,21

-0,08

0,29

0,44

Eşitlikçi Anlayış

0,33

3,62

0,01*

Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı

0,30

1,67

0,01*

** Regresyon tahlili yapılmıştır. * katsayısı manalı değişkenler

Modelde Türk iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi seviyeleri ile eşitlikçi anlayış, evlilik öncesi cinsellik anlayışı, klâsik namus anlayışı seviyelerinin alakalı olduğu tespit edilmiştir. Cinsel ömür kalitesi bayana karşı namus algısı alt boyutları ile %47 oranında açıklanabilmektedir (R2=0,47). Elde edilen modelin matematiksel olarak manalı olduğu tespit edilmiştir (F=20,52, p=0,01, p<0,05) modelde yer alan eşitlikçi anlayış, evlilik öncesi cinsellik anlayışı, klasik namus anlayışı değişkenlerin katsayılarının ve modelin manalı olduğu tespit edilmiştir(p<0,05).

Eşitlikçi anlayış ve klâsik namus anlayışı seviyelerinin artış göstermesi cinsel hayat kalitesi seviyelerini artıracak ancak Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı seviyelerinin artış göstermesi ise cinsel hayat kalitesi seviyelerini düşüreceği görülmektedir.

Buna nazaran cinsel ömür kalitesi seviyelerine en yüksek seviyede tesir eden boyutun klâsik namus anlayışı alt boyutu olduğu (β=0,68) tespit edilmiştir. Evlilik öncesi cinsellik anlayışı alt boyutunun (β=-0,31) alt boyutunun tesir eden öteki bir alt boyut olduğu tespit edilmiştir. Eşitlikçi anlayış ise cinsel ömür kalitesi seviyelerine en az tesir eden boyut olarak bulunmuştur (β=0,26).

Temel hipotezde ki Türk bayanları ve Kosovalı bayan iştirakçilerin cinsel hayat kalitesi, bayana ait namus algısının alt boyutlar bazında elde edilen model;

Y(Cinsel Hayat Kalitesi) Türk = (0,26)*Eşitlikçi Anlayış – (0,31)*Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı + 0,68(Geleneksel Namus Anlayışı)

Modelde Kosovalı iştirakçilerin cinsel ömür kalitesi seviyeleri ile eşitlikçi anlayış, evlilik öncesi cinsellik anlayışı seviyelerinin bağlı olduğu tespit edilmiştir.

Geleneksel namus anlayışı değişkenin katsayısının anlamsız olması nedeni ile modelde yer almadığı ve cinsel ömür kalitesi ile çoklu seviyede manalı olmadığı görülmüştür. Cinsel hayat kalitesi ile bayana karşı namus algısı alt boyutları ile %21 boyutlarında açıklanabilir. Cinsel ömür kalitesi ile bayana ait namus algısında bağlantı vardır lakin bu münasebetin gücü çok yüksek değildir, zayıf seviyededir. (R2=0,21).

Elde edilen modelin matematiksel olarak manalı olduğu tespit edilmiştir (F=16,84, p=0,01, p<0,05) modelde yer alan eşitlikçi anlayış, evlilik öncesi cinsellik anlayışı, klasik namus anlayışı değişkenlerin katsayılarının ve modelin manalı olduğu tespit edilmiştir(p<0,05).

Eşitlikçi anlayış ve evlilik öncesi cinsellik Anlayışı seviyelerinin artış göstermesi cinsel ömür kalitesi seviyelerini artıracağı görülmektedir. Buna nazaran cinsel ömür kalitesi seviyelerine en yüksek seviyede tesir eden boyutun Eşitlikçi anlayış alt boyutu olduğu (β=0,33) tespit edilmiştir. Evlilik öncesi cinsellik anlayışı alt boyutunun (β=0,30) alt boyutunun tesir eden öteki bir alt boyut olduğu tespit edilmiştir.

TARTIŞMA

Bu araştırmada Kosova’da yaşayan Kosovalı Türkler ile Türkiye’de yaşayan Türklerin bayana ait namus anlayışı ortasındaki farkın bakılması ve buna bağlı olarak cinsel hayat kalitesi incelenmiştir. Bayana ait namus anlayışı ve alt boyutları üzerinden ele alınmıştır. Buna bağlı olarak cinsel hayat kalitesi incelenerek önermelere karşılık aranmıştır. Çalışmada farklı demografik özelliklere sahip olan münasebetler de incelenmiştir.

Araştırmada iştirakçilerin demografik özellikleri ile incelendiğinde İştirakçilerin uyruklarına nazaran yaşlarının, çalışma durumlarının ve maddi durumlarının farklı olmadığı tespit edilmiştir. Eğitim seviyelerinin, uygar durumlarının, aile tipi, dini inanç, birliktelik formu, cinsel aktif/pasiflik durumu ve cinsel tercihlerin ise farklı seviyelerde olduğu görülmüştür. İştirakçilerin cinsel seksüel özelliklerine nazaran Geleneksel Namus Anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. İştirakçilerin cinsel tercih durumlarına nazaran Eşitlikçi Anlayış seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. İştirakçilerin cinsel tercih durumlarına nazaran Evlilik Öncesi Cinsellik anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. İştirakçilerin cinsel tercih durumlarına nazaran Cinsel Hayat Kalitesi seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir.

Katılımcıların uygar durumlarına nazaran Geleneksel Namus Anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. İştirakçilerin uygar durumlarına nazaran Eşitlikçi Anlayış seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir. İştirakçilerin uygar durumlarına nazaran Evlilik Öncesi Cinsellik anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. İştirakçilerin uygar durumlarına nazaran Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir. İştirakçilerin uyruklarına nazaran Geleneksel Namus anlayışı seviyelerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. TC vatandaşlarının Geleneksel Namus anlayış, Eşitlikçi Anlayış, Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda Kosova vatandaşlarına nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir. Türk iştirakçilere nazaran; bayanlara yönelik namus algı seviyeleri daha yüksek olan iştirakçilerin Cinsel Hayat Kalitelerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Kosovalı iştirakçilere nazaran; bayanlara yönelik namus algı seviyeleri daha yüksek olan iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitelerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Bu araştırmanın temel emeli; Kosova’da Yaşayan Kosovalı Türkler İle Türkiye de yaşayan Türklerin Kadına Ait Namus Anlayışı arasındaki farkın bakılması ve buna bağlı olarak Cinsel Hayat Kalitesini incelemektir. Bu çalışma, Türkiye ile Kosova ortasındaki alakaların karşılaştırıldığı birinci araştırma olma özelliğini taşımaktadır. Bu genel maksat doğrultusunda araştırma hipotezleri çerçevesinde, Bayan Namusu Anlayışı tavır ölçeği alt boyutlarının, sosyo-demografik özellikleri ile olan bağı ve bu bağlantı ile cinsel ömür kalitesi ortasındaki fark incelenmiştir. Araştırmanın bu kısmında araştırma hipotezlerinin sonucundan elde edilen bulgular ile benzeri araştırmaların karşılaştırılması hedeflenmektedir. Araştırmanın hipotezleri Türkiyeli iştirakçiler tarafından çoğunlukla desteklemiş lakin Kosovalı Türkler tarafından kısmen desteklenmiştir. Elde edilen sonuçlara nazaran Türk iştirakçilerde Cinsel Hayat Kalitesi, Eşitlikçi Anlayış ve Klasik Namus Anlayışı ile olumlu, Evlilik Öncesi Cinsellik anlayışı ile negatif istikamette bağlıdır.

Kosovalı iştirakçilerde Cinsel Ömür Kalitesi, Eşitlikçi Anlayış ve Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı ile olumlu tarafta bağlı olup klâsik namus anlayışı ile alakalı değildir. Geleneksel Namus Anlayışı değişkenin katsayısının anlamsız olması, Cinsel Ömür Kalitesi ile çoklu seviyede manalı olmadığı görülmüştür. Cinsel Hayat Kalitesi ile bayana ait namus algısında münasebet vardır ancak bu münasebetin gücü çok yüksek değildir, zayıf seviyededir. Genel olarak bakıldığında Kosovalı ve Türkiyeli iştirakçilerin Cinsel Hayat Kalite seviyeleri bayana yönelik namus algısı tavırlarının farklılaştığı görülmüştür. Kosovalı iştirakçilerin Geleneksel Namus Anlayış seviyeleri ise Cinsel Hayat Kalitesini etkilemediği görülürken, Türk iştirakçilerin ise Geleneksel Namus Anlayışı en değerli etken faktör olarak tespit edilmiştir.

Farklı demografik özelliklere sahip olan iştirakçilerin istatistiksel olarak manalı çıkan sonuçları ise; çalışmada homoseksüel olan bireylerin Geleneksel Namus Anlayışı konusunda öbür bireylere nazaran az tutucu ve katı oldukları söylenebilir. Çalışmada Heteroseksüel olan bireylerin Eşitlikçi Anlayış konusunda öbür bireylere nazaran az tutucu ve katı oldukları söylenebilir. Çalışmada homoseksüel olan bireylerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda başka bireylere nazaran az tutucu ve katı oldukları söylenebilir. Çalışmada farklı cinsel tercihleri olan iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin benzeri olduğu söylenebilir.

Çalışmada iştirakçilerin uygar durumlarına nazaran bakıldığında bekâr bireylerin Geleneksel Namus anlayışı konusunda evli bireylere nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir. Çalışmada evli ve bekar olan iştirakçilerin Eşitlikçi Anlayış konusunda emsal tavırlara sahip oldukları söylenebilir. İştirakçilerin uygar durumlarına nazaran Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı düzeylerinin farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada bekar bireylerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda evli bireylere nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir. İştirakçilerin uygar durumlarına nazaran Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerinin farklı olmadığı tespit edilmiştir.

Uyruğa nazaran Cinsel Ömür Kalitesi ve Bayana Ait Namus Anlayış Tavrı incelendiğinde: Türk iştirakçilerin Cinsel Hayat Kalitesi düzeyleri ile Eşitlikçi Anlayış puanları ortasında zayıf seviyede güçte ve olumlu seviyede ilgi olduğu tespit edilmiştir. Türk iştirakçilerin Eşitlikçi Anlayış konusunda tavırlarının yüksek olması Cinsel Ömür Kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir. Türk iştirakçilerin cinsel ömür kalitesi seviyeleri ile Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı puanları ortasında çok güçlü ve olumlu seviyede münasebet olduğu tespit edilmiştir. Türk iştirakçilerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması Cinsel Ömür Kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir.

Türk iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitesi seviyeleri ile Geleneksel Namus Anlayışı puanları ortasında orta seviyede güçlü ve olumlu seviyede bağlantı olduğu tespit edilmiştir. Türk iştirakçilerin Geleneksel Namus Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması Cinsel Hayat Kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir.

Kosovalı iştirakçilerin cinsel ömür kalitesi seviyeleri ile Eşitlikçi Anlayış puanları ortasında güçlü ve olumlu seviyede bağ olduğu tespit edilmiştir. Kosovalı iştirakçilerin Eşitlikçi Anlayış konusunda tavırlarının yüksek olması cinsel ömür kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir. Kosovalı iştirakçilerin Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması Cinsel Hayat Kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir. Kosovalı iştirakçilerin Geleneksel Namus Anlayışı konusunda tavırlarının yüksek olması Cinsel Hayat Kaliteleri üzerinde arttırıcı bir tesire sahip olduğu görülmektedir.

Tüm kümelerde bakıldığında bayanlara yönelik Namus Algı seviyeleri daha yüksek olan iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitelerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Türk iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitesi seviyeleri ile eşitlikçi anlayış, evlilik öncesi cinsellik anlayışı, klasik namus anlayışı seviyelerinin bağlantılı olduğu tespit edilmiştir.

Eşitlikçi anlayış ve Klasik Namus Anlayışı seviyelerinin artış göstermesi Cinsel Ömür Kalitesi düzeylerini artıracak ancak evlilik öncesi cinsellik anlayışı seviyelerinin artış göstermesi ise Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerini düşüreceği görülmektedir. Buna nazaran Cinsel Hayat Kalitesi seviyelerine en yüksek seviyede tesir eden boyutun Geleneksel Namus Anlayışı alt boyutu olduğu tespit edilmiştir. Evlilik Öncesi Cinsellik tesir eden öteki bir alt boyut olduğu tespit edilmiştir. Eşitlikçi anlayış ise Cinsel Ömür Kalitesi düzeylerine en az tesir eden boyut olarak bulunmuştur.

Kosovalı iştirakçilerin Cinsel Ömür Kalitesi seviyeleri ile Eşitlikçi Anlayış, Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı seviyelerinin bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. Eşitlikçi anlayış, evlilik öncesi cinsellik anlayışı, klasik namus anlayışı değişkenlerin katsayılarının ve modelin manalı olduğu tespit edilmiştir. Eşitlikçi Anlayış ve Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı seviyelerinin artış göstermesi Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerini artıracağı görülmektedir.

Buna nazaran Cinsel Ömür Kalitesi seviyelerine en yüksek seviyede tesir eden boyutun Eşitlikçi Anlayışı alt boyutu olduğu tespit edilmiştir. Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı alt boyutunun tesir eden öteki bir alt boyut olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmada elde edilen bulgular öteki yapılan misal çalışmalar ile değerlendirildiğinde; Türk iştirakçilerde Cinsel Hayat Kalitesi Eşitlikçi Anlayış ve Klâsik Namus Anlayışı ile müspet, Evlilik Öncesi Cinsellik anlayışı ile negatif istikamette bağlıdır. Kosovalı iştirakçilerde Cinsel Hayat Kalitesi Eşitlikçi Anlayış ve Evlilik Öncesi Cinsellik anlayışı ile müspet istikamette bağlantılı olup Geleneksel Namus Anlayışı ile bağlantılı değildir. Genel olarak bakıldığında Kosovalı ve Türk iştirakçilerin Cinsel Kalite Düzeyleri bayana yönelik namus algısı tavırlarının farklılaştığı görülmüştür. Kosovalı iştirakçilerin Geleneksel Namus Anlayış seviyeleri ise Cinsel Ömür Kalitesini etkilemediği görülürken, Türk iştirakçilerin ise Geleneksel Namus Anlayışı en değerli etken faktör olarak tespit edilmiştir.

Araştırmada elde edilen bulgular başka yakın periyot araştırmalar ile karşılaştırıldığında benzerliklerin olduğu kadar farklılıklarında olduğu gözlemlenmiştir. Örneğin Güneri’nin üniversite öğrencilerinin bayan namusuna ait tavırları isimli çalışmasında öğrencilerin bayana ait namus tavırlarının eşitlikçi tarafında manalı olduğu, bununla birlikte klâsik namus anlayışının da kıymetli olduğu görülmüştür (Güneri 2018: 258-266).

Dünyanın birçok ülkesinde namus ve namus algısı ile bu istikamette uygulanan şiddetler, bilimsel bilgiler ve resmi kayıt eksikliğinden ötürü sorunun boyutu anlaşılmayıp, tahlile ulaşılamamaktadır (Çiftçi 2003: 21-43: Akkoç 2007).Literatür incelendiğinde, namus kavramı Türkiye’de bir yandan “dürüstlük” formunda tanımlanırken, öbür yandan“kadın” biçiminde tanımlanmaktadır. Namus kavramın “Namus denktir kadın” olarak idrak edildiği bölgelerde, namusun bayan bedenine ve cinselliğine indirgenmesinin sorunun ana temelini oluşturduğu düşünülmektedir (Bağlı ve Özensel 2011: 37). Namus anlayışına yönelik yapılmış olan bir çalışmada bayanların %72.7’sinin cinsellik yaşamasında yalnızca kendilerinin karar verdiklerini belirtmişlerdir. Ama tıpkı bayanların %83.9’u evlilikten evvel cinsel ilgiyi onaylamadıkları saptanmıştır (Özcebe ve ark., 2007: 551-605). Bu çalışmada da TC vatandaşlarının Evlilik Öncesi Cinsellik Anlayışı konusunda Kosova vatandaşlarına nazaran daha tutucu ve katı oldukları söylenebilir. Çalışmada TC vatandaşlarının Cinsel Hayat Kalitesi Anlayışı Kosova vatandaşlarına nazaran daha düşük seviyelerde olduğu söylenebilir.

Gezik 2003 yılında yapmış olduğu benzeri bir araştırmada Hollanda ve Almanya’da yaşayan Türk bayanlar ile Türkiye’de yaşayan Türk bayanlar ortasında namus üzerine yaptığı çalışma da; yeni nesillerdeki bütün başkalaşımlara karşın, muhacirler ortasında aile kurma kapsamında bakireliğin çok fazla ehemmiyet taşıdığını belirtilmiştir. Bunun sebebini ise, muhacir çocukların fikir yapılarının şekillenmesinde ailenin büyük rol oynadığı ve merkezi bir yere sahip olduğuna bağlamıştır. Gezik bu durumu bayanların kendi fikirlerini savunamadıklarını, savunurlarda aileleriyle karşıt düşmekten ve aile ilgilerinin kopmasından korktukları halinde yorumlamıştır (Gürsoy ve Arslan 2014: 149-159).

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu tarafından 2008 yılında yapılan araştırmada, bayanların erkeklere oranla cinsellikte karar verme daha fazla tutucu oldukları bulunmuştur. Birebir çalışmada gelişmişlik seviyesi yüksek ülkelerde yaşayan bayanların, eğitim seviyesi ve refah seviyeleri yükseldikçe cinsel haklarına yönelik tavırları ve karar vermelerine yönelik fikirlerinin geliştiği saptanmıştır. Misal halde Kavuran’ın2011 yılında, ve Zeyneloğlu 2008 yılında yaptıkları benzeri araştırmalarda namus kavramının bayanların yaşadıkları ülkeye, ülkelerin kültürlerine, gelişmişlik seviyelerine ve travmatik geçmişlerine nazaran değişim gösterdiğini belirtmişlerdir (Kavuran 2011 ve Zeyneloğlu 2008).

Gürsoy 2009 yılında yapmış olduğu benzeri bir çalışmada bayanların uzun mühlet yaşadıkları yerin kültürüne adapte olduklarını ve münasebetiyle evlilik öncesi cinsellik, namus anlayışları ve klâsik namus anlayışlarının adapte oldukları kültüre nazaran değişebileceğini bu tarafta manalı bir farklılık olduğunu belirtmiştir (Gültekin 2012: 35-55).

Türkiye’deki Türk bayanları ve Almanya’daki Türk bayanları üzerinde yapılan bir araştırmada, evlilik öncesi cinselliği onaylıyor musunuz sorusunun karşılığında Türkiye’de yaşayan Türk bayanlarının %56,8’inin onayladığını Almanya’da yaşayan Türk bayanlarının ise %83,9’unun onayladığı bulgulanmıştır. Türkiye’deki bayanlar erkeklerin evlilik öncesi cinsellik yaşamalarını bayanlara göre daha fazla oynamışlardır (Coşkun 2007: 21-39).

Vargün’ün 2002 yılında gerçekleştirmiş olduğu benzeri bir araştırmada bayanların ikiye ayrıldığını erkek ve bayan eşitliğine inanan bayanların namus kavramını cinsellikle ilişkilendirmediğini, eşitlikçi yaklaşmayan bayanların ise namus kavramını cinsellikle ilişkilendirdiğini belirtmiştir. Yapılan bu çalışmaya misal, Türkmenoğlu’nun 2010 yılında yaptığı çalışmada namus anlayışı yüksek olan bayanların eşitlikçi yaklaşımlarının düşük seviyede olduğu namus anlayışı ve eşitlikçi yaklaşımın negatif tarafta bağlantılı olduğu saptanmıştır.

Literatür incelendiğinde, Vargün’ün 2002 yılında yapmış olduğu çalışmada eğitim seviyesinin, sosyo-kültürel kıymetlerin, aile yapısının ve uygar durumun bayanların fikirlerinin şekillenmesinde değerli rol aldığını belirtmiştir. En kıymetlisinin ise eğitim seviyesi olduğunu vurgulanmaktadır. Bu araştırmada da demografik özellikleri ile incelendiğinde iştirakçilerin uyruklarına nazaran yaşlarının, çalışma durumlarının ve maddi durumlarının farklı olmadığı tespit edilmiştir. Eğitim seviyelerinin, uygar durumlarının, aile tipi, dini inanç, birliktelik hali, cinsel aktif-pasiflik durumu ve cinsel tercihlerin ise farklı seviyelerde olduğu görülmüştür. Zeyneloğlu 2008 yılında yaptığı çalışmasında bayanların eğitim seviyelerinin yüksek olması eşitlikçi yaklaşım üzerinde değerli tesire sahip olduğunu belirtilmiştir (Yaralı ve Hacıalioğl, 2016: 108-127). Namus anlayışını inceleyen bir öteki araştırmada ise cinsel ömür kalitesinin namus anlayışı üzerinde kıymetli rol oynadığı belirtilmiştir (Mernissi 2004: 33-55).

Krychman ve arkadaşlarının 2011 yılında yaptığı araştırmada cinsel hayat kalitesinin bayanın travmatik geçmişine nazaran değiştiği bulgulanmıştır. Sayılan’ın 2011 yılında yaptığı araştırma sonuçları incelendiğinde cinsel ömrün evli bayanlarda namus kavramıyla bağlı olduğu bekar bayanlarda ise ruhsal bir durumla alakalı olduğu belirtilmiştir (İlkkaracan 2015: 215-228).

Literatür incelendiğinde, McCool- Myers ve arkadaşlarının 41 ülkede yapmış oldukları ve 135 araştırmayı kapsayan, cinsel fonksiyon bozuklukları ve cinsel ömür kalitesini inceleyen araştırma sonuçlarında, bayanların cinsel fonksiyon bozukluğu yaşamasında ülkenin refah seviyesi, sosyo kültürel yapısı ve geçmiş travmatik yaşantısının tesirli olduğu bulgulanmıştır. Ülkelerde yaşayan göçmenlerin ise o ülkelere adapte oldukları ve cinsel ömür kalitelerinin uzun vakit yaşadıkları ülkelere nazaran formlandığı belirtilmiştir. (Güvel ve ark., 2003: 43-48)

Ege ve arkadaşlarının Türkiye’de doğuda ve batıda yaşayan bayanlarla yaptıkları karşılaştırmada cinsel fonksiyon bozukluklarının bölgelerin gelişmişlik seviyeleri ve kültürlerine nazaran değişim gösterdiği, doğuda yaşayan bayanların namus anlayışlarından dolayı, batıda yaşayan bayanlara oranla daha fazla cinsel fonksiyon bozukluğu yaşayabilecekleri bulgulanmıştır (Karakoyunlu ve Öncel 2014: 63-74).

Tekin ve arkadaşlarının 175 bayanla yaptığı çalışmasında eğitim durumu ve evlilik yılının cinsel ömür kalitesi üzerinde rol oynadığı saptanmıştır. Gölbaşı ve arkadaşlarının yaptığı araştırmada görücü yöntemi evliliklerde cinsel bozuklukların görülme sıklığının başka bayanlara oranla daha yüksek olduğu belirtilmiştir. Yaralı ve arkadaşlarının çalışmalarında anlaşarak yapılan evliliklerde cinsel ömür kalitesinin daha yeterli olduğu bildirilmiştir. Maaita ve arkadaşlarının 470 bayanla yaptıkları araştırmada üniversite eğitim seviyesine sahip bayanların cinsel hayat kalitelerinin daha uygun olduğu saptanmıştır. Sidi ve arkadaşlarının Malezyalı bayanlarla yaptıkları araştırmada da eğitim seviyesinin cinsel ömür kalitesini etkilediği üniversite mezunu bayanların ve çalışan bayanların cinsel ömür kalitelerinin daha güzel olduğunu belirtmişlerdir (Özerdoğan ve ark 2009: 46-59). Vargün 2002 yılında yapmış olduğu misal bir araştırmada bayanların ikiye ayrıldığını erkek ve bayan eşitliğine inanan bayanların namus kavramını cinsellikle ilişkilendirmediğini, eşitlikçi yaklaşmayan bayanların ise namus kavramını cinsellikle ilişkilendirdiğini belirtmiştir.

Son olarak bu alanda çalışan sıhhat uzmanlar tarafından bayanlarda cinsellik ile ilgili mevzularda eğitim almaları ve bayanlara uygun danışmanlık hizmeti sağlamaları sorunun tahliline katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Ayrıyeten bayan namusu ve cinsel hayat ile ilgili mevzuyu bir tek bayan kümesine değil erkeklerinde misal araştırmalar içine alınması önerilebilir.

Kaynaklar

Akkoç, Aytaç (2007). “Töre ve Namus Cinayetlerinin Sebep Sonuç Bağının Değerlendirilmesi” (Yüksek Lisans Tezi). YÖK Tez Merkezinden Edinilmiştir (214394).

Artuç M. (2015). “Mahremiyet Açısından Birey ve Devlet İlişkisi” (Yüksek Lisans Tezi). YÖK Tez Merkezinden Edinilmiştir (394923).

Avcı, Özdedeli (2015). “Kadın Cinselliği ve Kültürel Farklılıklar”. Bayan Cinselliği Mecmuası. Derleme,17 (64) 224-230.

Bağlı, Özensel (2011). “Türkiye’de Töre Ve Namus Cinayetleri: Töre Ve Namus Cinayeti İşleyen Bireyler Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma.” İstanbul, Dayanak Yayınları.

Bilgili, Vura (2011).“Kadına Yönelik Şiddetin En Ağir Biçimi: Namus Cinayetleri”. Anadolu Hemşirelik ve Sıhhat Bilimleri Mecmuası, 14(1), 66- 72.

Bilgin R. (2016). “Geleneksel ve Çağdaş Toplumda Bayan Vücudu ve Cinselliği”. Fırat Üniversitesi Toplumsal Bilimler Mecmuası, 26 (1), 219-243.

Çiftçi S. (2003). “Üniversite Öğrencilerinin Şiddet Eğilimlerinin ve Toplumsal Cinsiyet Rollerine Ait Tavırlarının İncelenmesi”. Nesne Psikoloji Mecmuası 1, (2), 21-43.

Coşkun E. (2007). “Ataerkillik, Toplumsal Cinsiyet ve Bayanın Çalışma Ömrüne Katılımı”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Mecmuası. 1,(1), 21-39.

Demez, Tunca (2018). “Üniversite Öğrencilerinin “Kadınlık” Ve “Erkeklik” Tanımlamaları”. Akdeniz Bayan Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi,1(1), 3-22.

Gültekin (2012). “Dişi Vücutlar Erkek Fikirler Mi? Değişen Klâsik Köy Toplumsal Yapısında Bayanlar, Erkekler ve Ataerkil Değerler”. İnsanbilim Dergisi, 1(1), 35-55.

Güneri (2018). “Üniversite Öğrencilerinin Bayana Ait Namus Anlayışı Tutumları”. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Mecmuası, 27(4), 258-266.

Gürsoy (2011). “Üniversite Öğrencilerinde Bayana Ait “Namus” Anlayışı Tavır Ölçeği (KİNATÖ) Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması”. Sağlık ve Toplum Dergisi, 3.26.

Gürsoy, Özkan (2014). “Türkiye’de Üniversite Öğrencilerinin Bayana İlişkin” Namus Algısı”. Journal Of Psychiatric Nursing/Psikiyatri Hemsireleri Dernegi, 5(3), 149-159.

Güvel, Yaycioğlu, Bağiş, Savaş, Bulgan ve Özkardeş (2003). “Evli Bayanlarda Cinsel İşlevlere Faal Faktörler”. Türk Üroloji Dergisi, 29(1), 43-48.

İlkkaracan, Seral (2015). Kadının İnsan Hakkı Olarak Cinsel Haz: Türkiye’deki Bir Taban Eğitimi Programından Tecrübeler. Müslüman Toplumlarda Bayan ve Cinsellik, (215-228 ) Der: Pınar İlkkaracan, İstanbul: Bağlantı Yayınları.

Kalav (2012). “Namus ve Toplumsal Cinsiyet”. Mediterranean Journal Of Humanities, 2(2) ,akdeniz. edu. tr, II/2, 151-163.

Karakoyunlu, Öncel (2014). “15-49 Yaş Kümesi Evli Bayanlarda Cinsel Fonksiyon Bozukluğu Görülme Sıklığı (Antalya/Türkiye)”. Turkiye Klinikleri Journal Of Nursing Sciences, 6(2), 63-74.

Kavuran (2011). Atatürk Üniversitesi Sıhhat Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Bakışlarının Belirlenmesi, (Yüksek Lisans Tezi). YÖK Tez Merkezinden Edinilmiştir (306286).

Mernissi (2004). Bekaret ve Ataerkil İçinde, Müslüman Toplumlarda Bayan ve Cinsellik, (33-55 )Der: Pınar İlkkaracan, İstanbul, Bağlantı Yayınları.

Özcebe, Güler (2007). Üniversite Öğrencilerinde Risk Alma Davranışları Ulusal Halk Sıhhati Kongresinde Sunulmuştur, Denizli.

Özerdoğan, Sayıner, Köşgeroğlu ve Ünsal (2009). “40–65 Yaş Kümesi Bayanlarda Cinsel İşlev Bozukluğu Prevalansı, Depresyon Ve Öteki Alakalı Faktörler”. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Mecmuası, 2(2), 46-59.

Tuğut, Gölbaşı (2010). “Cinsel Hayat Kalitesi Ölçeği-Kadın Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Cumhuriyet Medical Journal, 32, (2), 172-180.

Yaralı, Hacıalioglu (2016). “Evli Bayanlarda Cinsel İşlev Bozuklugu ve Cinsel Hayat Kalitesinin İncelenmesi”. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Mecmuası, 1, (3), 108-127. Doi, 10.

Zeyneloğlu (2008). Ankara’da Hemşirelik Tahsili Gören Üniversite Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Rollerine Ait Tavırları, (Doktora Tezi). YÖK Tez Merkezinden Edinilmiştir (224217).

INVESTIGATION THE UNDERSTANDING OF HONOR ON WOMEN AND THE QUALITY OF SEXUAL LIFE OF TURKS WHO ARE LIVING IN TURKEY AND KOSOVO

Abstract

The purpose of this research is to investigate the understanding of honor on women and the quality of sexual life of Turks who are living in Turkey and Kosovo. In this study, using a causal model in comparison, comparing the relationship between Turkey and Kosovo is the first research of its kind.

The research was carried out on a total of three hundred twelve female samples. One hundred fifty six of them were applied to female students at Ukshin Hoti University in Prizren city in Kosovo and Turkish Federation Association members. The other one hudred fifty six of the Pamukkale University in Denizli located in Turkey has applied to the Department of Sociology Faculty of Arts and female students. The veri of the research; The Socio-demographic Information Form prepared by me was collected using the “Honor” Understanding Scale (KINATÖ), Sexual Life Quality- Woman (STOC-K) Scale. As a result of the analysis, it is seen that the traditional honor understanding of the Kosovo participants does not affect the quality of sexual life, while the traditional honor understanding of the Turkish participants was determined as the most important factor.

According to the findings of the study, the issue of women’s honor and sexual life should be included in similar studies in men, not in a single female group. This study may contribute to conducting similar research.

Keywords

Sexuality, Sexual life quality, Female sexuality, Women’s honor, Honor.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.